Kararların ve Görevlerin Sahibi Olmak
Bireyin kendi kararlarının, davranışlarının ve bu davranışların sonuçlarının sahibi olması aynı zamanda da yapması gereken görevleri zamanında ve doğru bir şekilde yerine getirmesidir.
Sorumluluk almayı öğrenen çocuk, iş bitiren güçlü bir birey olur.Doğan CÜCELOĞLU
Bireyin kendi kararlarının, davranışlarının ve bu davranışların sonuçlarının sahibi olması aynı zamanda da yapması gereken görevleri zamanında ve doğru bir şekilde yerine getirmesidir.
Sorumluluk almak çocuğun aile içinde, okulda veya toplumsal hayatta üzerine düşen rolleri eksiksiz yerine getirmesidir. Bu bilinç, kişinin kendi seçimlerinin sonuçlarını hiçbir bahane üretmeden üstlenebilmesini sağlar.
Aynı zamanda özdenetim ve disiplini beraberinde getiren sorumluluk; kimse uyarıda bulunmadan, bireyin kendi iradesiyle yapılması gerekeni zamanında yapması demektir. Gerçek anlamda sorumluluk sahibi bir birey, kendi özgürlüğünün sınırlarını bilirken başkalarının hak ve sınırlarına da her zaman saygı duyar.
Sorumluluk bilinci, dışarıdan gelen emir ve uyarılarla değil, tamamen içeriden gelen bir farkındalıkla oluşur. Bu bilinç, “zorunda olma” durumunu bir içsel “tercih etme” bilinciyle değiştirdiğimizde hayat bulur.
Örneğin, akşam okul çantasını hazırlamayı zahmetli bir iş olarak görmek yerine; sabah stres yaşamamak, rahatça hareket etmek ve zamandan kazanmak için yapılan bilinçli bir tercih olarak görmek sorumluluk bilincinin ta kendisidir. Aynı şekilde bir ödevi, “öğretmen kızmasın” diye son gün zorla bitirmek yerine, “dersin olduğu gün kafam rahat olsun ve geniş zamanda yaparak bir şeyler öğreneyim” düşüncesiyle ele almak bu bilincin en güzel yansımasıdır.
Sorumluluk bilinci kendi iraden ile yapılacakları kontrol etmektir; başkası dediği için veya korkudan bir şeyi yapmak değildir.
Yapılan işin sonucunu sahiplenmek ve hata yapıldığında “ben yaptım” diyebilmektir; sonuçta başka suçlular aramak değildir.
Kişinin gelişimini sağlayan ve onu özgürleştiren bir süreçtir; zorla yaptırılan işler bütünü veya bir ceza değildir.
Öz denetimi geliştirir, kimsenin sürekli ne yapacağını söylemesine ya da hatırlatmasına ihtiyaç duyulmaz.
Çocuklar ve gençler, çevrelerindeki yetişkinlerin sözlerini tutup tutmadığını gözlemler ve onların tutarlı tutumlarını görerek model alırlar.
Kendi kararlarını vermeye başladıklarında, bu kararların olumlu ya da olumsuz sonuçlarını bizzat yaşayarak öğrenirler.
Sorumluluk aldıkça ve bunları yerine getirdikçe, hayatlarındaki özgürlüğün ve güvenin arttığını bizzat deneyimlerler.