Anne Babalara Rehberlik Edecek 8 Temel Öneri
Bu dönem, gençlerin “Ben kimim?” sorusuna yanıt aradığı en yoğun zaman dilimidir. Farklı giyim tarzları, müzik zevkleri veya arkadaş tercihleri birer isyan girişimi değil, sağlıklı bir kimlik denemesidir. Onları bir birey olarak kabul ettiğinizi ve kararlarına saygı duyduğunuzu hissettirin.
Ergenler genellikle akıl verilmesinden veya eleştirilmekten hoşlanmazlar; onların en çok ihtiyaç duyduğu şey anlaşılmaktır. Sözünü kesmeden, göz teması kurarak ve hissettiklerini ona yansıtarak (örneğin “Anladığım kadarıyla bu durum seni yalnız hissettirmiş” diyerek) aktif bir şekilde dinleyin. Konuşmak istemediği anlarda ise üzerine varmayın ve “Ne zaman istersen anlatabilirsin.” diyerek kapıyı açık bırakın.
Aşırı sıkı denetim ve baskı, gençleri aileden uzaklaştırarak gizliliğe veya yalan söylemeye itebilir. Bunun yerine kuralları tek taraflı dikte etmek yerine birlikte belirleyin. Mantıklı ve tutarlı sınırlar çizin, ardından ona kendi kararlarını alıp sonuçlarıyla yüzleşebileceği özgür alanlar tanıyın.
Ergenlikte arkadaşlarının onayını almak, aile onayından daha önemli hale gelebilir. Arkadaşları hakkında sürekli olumsuz eleştiriler yapmak genci savunmaya geçirir ve onu arkadaşlarına daha da çok bağlar. Eleştirmek yerine, arkadaşlık ilişkilerindeki riskli durumları kendisinin fark etmesini sağlayacak açık uçlu sorular yöneltin.
Ergenlerin beyinlerinde duygu merkezi (amigdala) çok aktif çalışırken, mantık ve kontrol merkezi (prefrontal korteks) henüz gelişimini sürdürmektedir. Bu yüzden ani öfke patlamaları veya aşırı tepkiler vermeleri normaldir. Siz de aynı sertlikle karşılık verirseniz kriz büyür; bu noktada soğukkanlılığınızı koruyarak ona model olun.
Çocuğunuzu başka gençlerle ya da kardeşleriyle mukayese etmek (“Bak filancanın çocuğu nasıl...” vb.) benlik saygısını zedeler ve iç motivasyonunu yok eder. Notlarından veya başarılarından bağımsız olarak kişiliğini, gösterdiği çabayı ve olumlu yönlerini takdir edin. Hataların birer öğrenme basamağı olduğunu anlamasını sağlayın.
Okul, sosyal çevre ve gelecek kaygısı derken ergenler dış dünyada pek çok baskıyla baş ederler. Ev; yargılanmadıkları, maske takmak zorunda kalmadıkları ve sevilip kabul gördüklerinden emin oldukları bir sığınak olmalıdır. Evdeki huzur, dışarıdaki risklere karşı en güçlü kalkanınızdır.
Bütün hayatını çocuğunun etrafına kuran ebeveynler bir süre sonra tükenmişlik yaşayabilir ve kaçınılmaz olarak ergene aşırı müdahaleci davranmaya başlarlar. Kendi ilgi alanlarınıza, sosyal ilişkilerinize ve öz bakımınıza vakit ayırın. Mutlu ve dengeli bir yaşam süren ebeveynler, çocukları için en iyi rol modeldir.